magnify
formats

Orwell en de journalistiek

Gepubliceerd op 10 september 2012 door
George Orwell cartoon

Illustratie: Bernd Pohlenz – CC BY:SA

George Orwell, u kent hem wel. Op school las u Animal Farm en Nineteen Eighty-Four en als u ook daarna geïnteresseerd bent gebleven in literatuur kent u misschien ook (de even zo mooie) Down and out in Paris and London en Burmese Days.

Minder bekend is dat Orwell ook een talentvol journalist was. Hij besteedde een groot deel van zijn leven aan essays, recensies en verslagen van zijn tijd in het buitenland. Het journalistieke fundament van Orwell is terug te vinden in zijn boeken, die vooral in zijn vroege periode (semi-) autobiografisch waren. Hij waagde zich niet aan lange zinnen vol excentrieke bijvoeglijk naamwoorden, maar beschreef wel de kleine details van zijn verhalen zo to-the-point dat ze een grote indruk achterlaten bij de lezer.

Denk aan de minutieuze beschrijving van de Franse hotelkeuken waar Orwell werkte tijdens het onderzoek voor Down and Out, of deze mooie passage over de ellendige hitte in Birma.

The heat was growing worse and worse. April was nearly over, but there was no hope of rain for another three weeks, five weeks it might be. Even the lovely transient dawns were spoiled by the thought of the long, blinding hours to come, when one’s head would ache and the glare would penetrate through every covering and glue up one’s eyelids with restless sleep. No one, Oriental or European, could keep awake in the heat of the day without a struggle; at night, on the other hand, with the howling dogs and the pools of sweat that collected and tormented one’s prickly heat, no one could sleep. The mosquitoes at the Club were so bad that sticks of incense had to be kept burning in all the corners, and the women sat with their legs in pillowslips. Only Verrall and Elizabeth were indifferent to the heat. They were young and their blood was fresh, and Verrall was too stoical and Elizabeth too happy to pay any attention to the climate.

Niet alleen was Orwell – geboortenaam Eric Blair – een talentvol journalist en schrijver, maar hij wist ook nog eens prachtig te verwoorden waarom hij er zo goed in was. Neem zijn zes ‘huisregels’ voor het schrijven, uit het essay Politics and the English Language (1946):

i. Never use a metaphor, simile or other figure of speech which you are used to seeing in print.
ii. Never use a long word where a short one will do.
iii. If it is possible to cut a word out, always cut it out.
iv. Never use the passive where you can use the active.
v. Never use a foreign phrase, a scientific word or a jargon word if you can think of an everyday English equivalent.
vi. Break any of these rules sooner than say anything outright barbarous.1

Ik kan me niet voorstellen dat iemand ooit korter of effectiever een mooie (journalistieke) schrijfstijl heeft omschreven dan Orwell met zijn zes korte regeltjes. Niet voor niets werden ze er met de paplepel ingegoten tijdens mijn Engelse opleiding journalistiek.

Minstens zo opmerkelijk is het essay A Farthing Newspaper, één van de eerste stukken van Orwell dat ooit is gepubliceerd. Hij vertelt erin over de Franse krant Ami du Peuple 2, die werd verkocht voor slechts tien centimes, oftewel een habbekrats. Orwell zegt te bewonderen dat het nieuws op deze manier voor iedereen beschikbaar wordt gesteld, maar hij maakt zich ook zorgen:

(…) any departure is worth noticing which brings us nearer to that day when the newspaper will simply be a sheet of advertisements and propaganda, with a little well-censored news to sugar the pill. It is quite possible that the Ami du Peuple exists on its advertisements, but it is equally possible that it makes only an indirect profit, by putting across the sort of propaganda wanted by M. Coty and his associates.

Hieruit volgt wat volgens Orwell ‘the logical goal of modern journalism’ is: gratis kranten. “The Ami du Peuple should be noticed as a new step in the same direction.” Orwell voorspelde dus in 1928 al de trend die pas in de jaren ‘90 echt op stoom zou komen: de freesheet. Inmiddels zijn ze overal te vinden, zoals te zien is op deze mooie Pinterest van Piet Bakker, mediakenner extraordinaire.

Kortom: we moeten Orwell niet alleen beschouwen als een fantastisch schrijver maar ook als inspiratiebron voor journalisten. Op het moment ben ik met veel plezier bezig aan de vier volumes Collected Essays, Journalism and Letters of George Orwell; als ik nog meer interessante passages tegenkom zullen die ongetwijfeld hier weer verschijnen.

Om af te sluiten nog één mooie opmerking van Orwell, over het verschil tussen schrijvers en journalisten: “Serious writers, I should say, are on the whole more vain and self-centred than journalists, though less interested in money.”

  1. Overigens hield Orwell er sowieso van om regels op te stellen. Hier zijn elf tips voor de beste kop thee.
  2. Niet te verwarren met L’ami du Peuple, de radicale krant uit de Franse revolutie.
 
formats

Welkom!

Gepubliceerd op 5 september 2012 door

Welkom op mijn nieuwe blog.

Zoals u ziet is het hier momenteel nog even stil. Terwijl ik genoeg hersenspinsels aan het verzamelen ben om hier een eerste post te schrijven, kunt u mij vinden op Twitter. Daar laat ik het ook weten als er spannende dingen gebeuren op deze pagina.

 

No tweets to display